Coraz częściej w dyskusjach dotyczących opieki nad osobami z niepełnosprawnościami pojawia się pytanie, czy osoby wspierające nie pozostają w pewnym sensie „niewidzialnymi filarami” systemu opieki, których potrzeby nadal są niedostatecznie dostrzegane i oceniane. W wielu przypadkach to właśnie oni przejmują większość obowiązków związanych z codzienną opieką nad osobą z niepełnosprawnością. Wsparcie to może przybierać różne formy – od pomocy w codziennych czynnościach, takich jak pielęgnacja, przygotowywanie posiłków czy przemieszczanie się, po organizowanie wizyt lekarskich, rehabilitacji oraz zapewnianie wsparcia emocjonalnego.
Potrzeba odpoczynku i regeneracji
Długotrwałe zaangażowanie w opiekę często prowadzi do zmęczenia, przeciążenia organizmu oraz stresu. Z tego powodu coraz częściej wybrzmiewa potrzeba, aby osoby wspierające również otrzymywały pomoc, odpoczynek i możliwość regeneracji, dzięki czemu dalej będą mogły pełnić swoją rolę w sposób bezpieczny i zrównoważony. Jedną z podstawowych potrzeb osób wspierających jest możliwość odpoczynku i regeneracji, dlatego ważne jest zapewnienie różnorodnych form wsparcia, które pozwolą osobom pomagającym choć na chwilę odpocząć.
Aktywność fizyczna i relaksacja
Aktywność fizyczna i relaksacja są kluczowe dla utrzymania równowagi fizycznej i psychicznej. Joga pomaga rozluźnić mięśnie, wzmocnić ciało i zredukować stres, a regularne ćwiczenia poprawiają elastyczność i ułatwiają wykonywanie codziennych obowiązków. Masaż i automasaż wspomagają układ mięśniowo-szkieletowy, zmniejszają ból powysiłkowy i poprawiają krążenie. Medytacja, ćwiczenia oddechowe i chwile wyciszenia pomagają zmniejszyć napięcie związane z codziennymi obowiązkami opiekuńczymi. Spacery, kontakt z naturą oraz rozwijanie hobby sprzyjają odzyskaniu spokoju, energii i
równowagi.
Kiedy i jak znaleźć czas na odpoczynek?
Odpoczynek i regeneracja nie powinny być odkładane „na później” – są kluczowe dla zdrowia fizycznego i psychicznego osób wspierających. Warto planować krótkie przerwy codziennie, nawet po 10–15 minut, np. na rozciąganie, spokojny posiłek lub głębokie oddechy. Jednym z rozwiązań jest opieka wytchnieniowa, polegająca na czasowym przejęciu opieki nad osobą z niepełnosprawnością przez wykwalifikowaną osobę lub instytucję. Dzięki temu osoba wspierająca może zająć się własnymi sprawami, odpocząć lub zadbać o zdrowie. Pomoc taką można znaleźć w Ośrodkach Pomocy Społecznej, centrach wsparcia rodzin, fundacjach i organizacjach pozarządowych, zarówno w formie krótkoterminowej, jak i dłuższej opieki wytchnieniowej.
Wsparcie psychiczne i emocjonalne
Osoby wspierające często doświadczają stresu, poczucia odpowiedzialności oraz trudnych emocji związanych z obserwowaniem problemów zdrowotnych bliskiej osoby. W takich sytuacjach pomocne są rozmowy z psychologiem, udział w grupach wsparcia lub dzielenie się doświadczeniami z innymi w podobnej sytuacji. Takie wsparcie pomaga lepiej zrozumieć własne emocje i znaleźć sposoby radzenia sobie z codziennymi trudnościami. Pomoc można uzyskać zarówno bezpłatnie, jak i odpłatnie, np. w formie prywatnej psychoterapii, zajęć rekreacyjnych lub specjalistycznych warsztatów.
Dostęp do informacji i edukacja
Osoby bliskie często potrzebują wiedzy na temat sposobów opieki nad osobą z niepełnosprawnością, dostępnych programów pomocowych czy możliwości korzystania z rehabilitacji i innych usług. Instytucje publiczne, organizacje pozarządowe oraz placówki ochrony zdrowia mogą odgrywać istotną rolę w przekazywaniu takich informacji oraz w organizowaniu szkoleń czy warsztatów.
Osoby wspierające osoby z niepełnosprawnościami w codziennym życiu są prawdziwymi filarami systemu opieki. Ich zaangażowanie, cierpliwość i codzienna pomoc mają ogromny wpływ na komfort i jakość życia podopiecznych. Dlatego tak ważne jest, aby społeczeństwo, instytucje oraz rodziny dostrzegały ich potrzeby i zapewniały odpowiednie formy wsparcia -zarówno fizycznego, jak i psychicznego. Tylko wtedy osoby wspierające będą mogły wykonywać swoją rolę w sposób bezpieczny i zrównoważony.
Autorka: mgr Justyna Czechowicz
Specjalistka ds. szkoleń w Fundacji Kulawa w Warszawie. Absolwentka psychologii ze specjalizacją psychologia zdrowia i psychoterapia. Ekspertka w obszarze dostępności dla osób wspierających osoby z niepełnosprawnościami oraz trenerka szkoleń miękkich. Zawodowo i prywatnie odpowiedzialna za kompleksową koordynację działań w swojej dziedzinie. W Fundacji zajmuje się przygotowaniem szkoleń oraz realizacją różnorodnych działań projektowych – od planowania i organizacji, po wsparcie merytoryczne. Posiada wieloletnie doświadczenie w analizie potrzeb szkoleniowych, programów szkoleń sprofilowanych do realnych potrzeb oraz kształcenia dorosłych i dzieci. Zajmuje się organizacją szkoleń pod kątem logistycznym oraz administracyjnym, weryfikacją dokumentacji szkoleniowej, współpracą i kontakt z podwykonawcami, trenerami, kadrą zarządzającą, a także procesem rekrutacji. Z ogromną swobodą radzi sobie w trudnych sytuacjach oraz z dużą ilością zadań. Prywatnie partnerka osoby z niepełnosprawnością znaczną, co daje jej głębokie zrozumienie potrzeb osób wspierających i podopiecznych.
Artykuł został napisany w ramach projektu Razem dla dostępności Ursusa.
